महिलाद्धारा पुरुषमाथि गरिने हिंसा लैङ्गकि विभेदभित्र पर्ने की नपर्ने ?

-सरोजदिलु विश्वकर्मा

गएको महिनामा संचारिका समुहद्धारा आयोजित एक छलफलले एक प्राशंगिक वहस उठायो, जहाँ राष्ट्रपतिका सल्लाहकारदेखि विशिष्ठ विचारकसम्म र एफ्एम् रेडियोहरुका प्रवन्धकहरुदेखि राष्ट्रिय-अर्न्तर्राष्ट्रिय पत्रकार, टेलिभिजनका सम्पादकज्यूको उपस्थिती थियो । महिला सज्जनवृन्दमा बविवा बस्नेत, बृन्दा हाडादेखि रमासिंहसम्मका ब्यक्तित्वहरु वहसमा सहभागी थिए । महिला हिंसासम्वन्धी धेरै पुरुषहरु सहभागी भएको सो वहसमा एउटा प्रश्नले सवैलाई खुल्दुल्याईं रहेको थियो- महिलाद्धारा पुरुषमाथि गरिने हिंसा लैङ्गकि विभेदभित्र पर्ने की नपर्ने ?

 उपस्थित भद्रभलाद्मीहरु कसले पहिला यो विषयलाई उर्ठाईदेला भनेर मुखामुख गरिरहेका थिए । अर्थात उपस्थित भद्र-महिलाहरुको अनुहारले एक किसिमको मानसिक त्रास उब्जाईरहेको थियो । तर यो विषय मेरा लागि भने नौलो थिएन । त्यसैले विषयलाई मैले नै आरम्भ गरें- ‘लैङ्गकि विभेद्भित्र पुरुषमाथिका हिंसाहरु पर्छन कि पर्दैनन् ? महिलाले गर्ने पुरुषमाथिको अतिवादलाई पुरुष अधिकारको हनन् भन्ने कि नभन्ने ?’ यस प्रसंगले कार्यक्रमभरी नै तताईरह्यो । राष्ट्रपति सल्लाहकार राजेन्द्र दहाल र विशिष्ठ विश्लेषक सिके लालले सायद पहिलोपल्ट मुख खोले- पुरुष पनि महिलाद्धारा विभेदमा परेका छन्, जसलाई लैङ्गकि विभेद् मान्नु पर्दछ । यसलाई धेरै गन्यमान्यहरुले र्समर्थन जनाए भने महिला मन्त्रालयकी सचिव वृन्दा हाडाले त यसैमा उदाहरणहरु दिंदै र्समर्थन गर्नुभयो । तर त्यतिवेला सहभागी केही महिलाजनहरुको भने बोल्ने गला च्यापिएको प्रायले महसुश गरे ।

 एकक्षण छलफल वाहिर गएर हेरौं । आआफ्ना समाजमा हामीले अनुभव गरेकै हौंला, देखेकै र कतिले भोगेकै हौंला- पुरुषहरु पनि स्वास्नीबाट कुटिएका छन् । लखेटिएका छन् । दिदी-वहिनीबाटै विभिन्न वहानामा वञ्चित भएका पनि होलान् । मैले पनि देखेको छु- धेरै महिलाले लोग्नेलाई कुटेको, लोग्नेले स्वास्नीको मनोआकांक्षा पुरागर्न नसकेपछि गाली-वेईज्जती गरेको वा छोडेर हिडेको वा पर-पुरुषसंग संसर्गसम्म गरेकोदेखि सम्पत्तिको प्रलोभनमा सौतामाथि गई आफ्नै हालीमुहाली जमाएको र लोग्ने हत्यासम्म गरेको । कतिले त माइती पक्षको धनजन र वलमै पुरुषलाई जीवनभरीका लागि दाग लगाई एक्ल्याईदिएका पनि छन् । यतिमात्र होईन, अवसरका नाममा महिलालाई बढीसे बढी अनुग्रह गरिँदा पुरुषहरु अवसरविहिन हुँदैगएका छन् । पुरुषमाथिको यी विभेदहरु हिंसा हुनेकी नहुने ? जवकि यस्ता अनुग्रहले महिलालाई सामर्थ्यवान बनाउनुको साटो अनुग्रही पात्र मात्र बनाउँदै लैजान्छ । अव हामीले यसलाई पनि वहसको विषय बनाउने की नबनाउने ? जरुर- महिलाहरु विभेदित छन् । तिरस्कृत छन् । शोषित र उत्पीडित छन् । कुण्ठनमा बाँधिएका छन् । अवसरमा यिनलाई प्राथमिकता दिनैपर्दछ । तर यसो गरिंदा पुरुषमाथि हुने शोषण, विभेद र वञ्चितीकरणलाई पनि विर्सन हुँदैन ।

 यतै वरपर, विकासे क्षेत्रमै पनि आधादर्जन यस्ता महिलाहरु हाम्रा नजरमा घुमीरहेका छन्, जो २, ३ वटा छोराछोरीको बाबु देख्दादेख्दै पुरुषको यौन-साधना बनेर अर्को महिलामाथि हिंसा गरिरहेका थिए, छन् । जुन अपवादका घट्ना नभई महिला अतिवादका घट्नाहरु नै हुन् । यस वाहेक महिलाद्धारा हुने धेरै मानसिक उत्पीडनहरु नभएका होईनन्, जसमा पुरुषहरु वशीभूत छन् । यतिमात्र होईन, लोग्नेसंगै भित्रभित्रै परपुरुष राखि काठमाडौंको एउटै घर आधा छुट्याई सोही घरमा लोग्नेकै सामुन्नेमा आफ्ना परपुरुष भित्र्याएको समेत मैले देखेको छु । अनि लोग्नेको आँखा छली परपुरुषसंगको संसर्गमा रमाउने गोडा-दसेक महिलाहरुसमेत नभएका होईनन् । यस्ता महिला ज्यादतीविरुद्ध महिला अधिकारवादीहरु बोलिदिने की नदिने ?

 हो, धेरै महिलाहरु प्रेरणादायक छन्, यसमा दुईमत छैन । तर हामीले धेरै इतिहासहरु पढेका छौं, सुनेका छौं- आफ्नी रानीले नछाडेको भए नेपोलियन वोनापार्टले वाटरलुको युद्धपछि विश्व-विजयी अभियान त्याग्नु पर्दैनथ्यो । हिट्लर पनि विश्वलाई वशिभूत बनाउछु भन्दैनथे । सद्दाम हुसेनहरु फाँसीको तख्तामा पुग्दैनथे वा जंगवहादुरहरु यति चाँडै सकिदैनन्थे । त्यसका पछाडि कहीं न कहीं महिलाको हात छ, जस्लाई तिनका इतिहासले पुष्टि गरिसकेको छ । र, अहिले पनि युथफोर्स, वाईसियल, तरुण दल वा अन्य राजनीतिक दस्ताका झडपहरुलाई छोडेर हेर्ने हो भने अधिकांश युवा-झडपहरु केटीकै कारणले हुनेगरेको प्रहरी रिपोर्ट बोल्दछ भने दिपक मनाङ्गे, राजु गोर्खाली अथवा मिलन चक्रेहरुको पुरुर्सार्थ पनि महिलासंगै जोडिएका छन् ।

 अर्कोतर्फ पछिल्लो समयमा पुरुषले पाईतालादेखि टुप्पीसम्म ढाक्ने गरी तर महिलाले भने यौनाङ्गमात्र छोप्ने उल्टो दिन शुरु भएको छ । यसले नयाँ फेशन र आधुनिकताको प्रदर्शन गर्नेमात्र होईन, संगै उत्तेजना र हिंसा पनि निम्त्याउँदै लगेको छ, जसले महिला भनेको वाजारीक वस्तु विक्रीका क्याट्लग नै हुन् भन्ने मिथकलाई पुष्ट्याई गर्न खोजिरहेको छ ! यस्ता उत्तेजक तौरतारिकासमेत महिला विभेद र हिंसाका कारण हुनसक्छन् सक्दैनन् ? महिलावादीहरुको ध्यान जानु जरुरी छ । अर्थात यी कारकका विपक्षमा महिला अधिकारकर्मीहरु कहिलेसम्म मौन बसिरहने ? त्यसैगरी मुलुकी ऐन लोग्ने-स्वास्नीको महलमा लोग्नेले अनिवार्यरुपमा सकेपनि नसकेपनि स्वास्नीलाई पाल्नै पर्ने, खान-लाउन दिनैपर्ने र छोराछोरीप्रतिको भार सवै उसैले उठाउनुपर्ने बाध्यात्मक ब्यवस्था गरेको छ, जसले महिलालाई नै स्वतःरुपमा परजीवि तुल्याएको ठहर्छ । यसबाट यौनको पारितोषिककारुपमा लोग्नेले स्वास्नीलाई खान-लाउन र पुर्याउन जे पनि गर्नै पर्दछ भन्ने मान्यता बसेको छ । परिणामतः पुरुषले स्वास्नी कुट्छ, छोरीलाई अवसर दिदैंन । यस विषयमा सज्जनवृन्दहरु किन मौन ?

 त्यसैले अव प्रष्ट हुन्छ- लैङ्गकि हिंसाभित्र पुरुषमाथि हुने हिंसा पनि अट्नुपर्दछ । र, पुरुषहरु कुन समुदायमा, कति मात्रामा महिलाद्धारा पीडित छन्, त्यसका कारणहरु केके हुन् अर्थात यस्ता हिंसालाई कहाँ लगेर टुंग्याउनुपर्ला भन्ने विषयमा अध्ययन अनुसन्धान गर्न सो वहसले बाटो खोलेको छ । त्यसले महिला आन्दोलनको इरादालाई कमजोर तुल्याउने नभई ससम्मानित परिवार, समतामूलक समाज र लैङ्गकि सहअस्तित्वमूलक राष्ट्र निर्माण गर्न वरु सहयोग नै पुर्याँउछ । अतः महिलाभित्रका यी विकृती र विसंगतिको उठानसंगै सहअस्तित्व र सम्मानको कुरा गर्नु पर्ला ।